ROTA VİRÜSÜ
Kış mevsimi, bebekler ve küçük çocuklarda kusma ve ishale yol açan rota virüsün sık görüldüğü bir dönemdir. Henüz etkili bir aşısı bulunmayan rota virüs hastalığı, daha çok kusma, ateş ve karın ağrısıyla ortaya çıkar ve bunlara sulu ishal eşlik eder. Bağışıklık sisteminde sorun olmayan sağlıklı bebek ve çocuklarda birkaç gün içinde kendi kendine iyileşen hastalığın tedavisinde esas, kusma ve ishalle kaybedilen sıvı ve tuzları çocuğa vermektir.
Bebeklik döneminin en sık ve ciddi ishal neden¬lerinden birisi rota virüstür. Hastaneye yatma gerektiren ishaller arasında da en başta gelen¬lerden biridir.
Kuluçka süresi, ortalama 2 gündür, virüs alındıktan 1 -3 gün sonra belirtiler başlar. Hastalık, 3-8 gün sürer. Başlangıçta, ishalin değil de kusma ve ateşin öne çıkması belirgindir. Karın ağrısı ve sulu ishal, tabloya eşlik eder. Rota virüs enfeksiyonu sonrasında tam bağışıklık gelişmez, ama hastalığın tekrarlaması durumundaki şiddeti, hiç bir zaman ilk seferindeki kadar ağır olmaz. 6 farklı alt grubu olan rota virüsün, insanda hastalık yapanı, A, B ve C gruplarıdır.
A grubu Rota virüs dünyanın her yerinde endemik olarak bulunur. Bebek ve çocukların en önemli ishal etkenidir.
B grubu Rota virüs erişkinlerde hastalık yapar. Çin'de büyük salgınlar yapmıştır.
C grubu Rota virüs de çocuklar için tehlikelidir, ama A grubu kadar yaygın değildir.
Bulaşma yolu
Rota virüs, diğer bütün ishal mikropları gibi kaka-ağız yoluyla bulaşır. Yani, virüs bulaşmış su ve gıdanın ağız yoluyla alınması hastalığa neden olur. 10–100 virüs parçacığı alınması, hastalanmak için yeterlidir. Hasta kakasında ise, mililitrede 10–1000 arası virüs parçacığı bulunur. Bazen, hastalık, belirti vermeden kaka yoluyla yayılır -bir tür taşıyıcılık durumu- bu da virüsün yayılımını kolaylaştırır, iyi yıkanmayan eller, bebek bakımı sırasında alt değiştirme sonrası ellerin iyi yıkanmaması, kreş bebekleri arasında salgınlara neden olur.
Rota virüsün, gelişmiş ülkelerde de yaygın olarak görülmesi, genel temizlik önlem¬leriyle pek de kolay önlenemeyeceğinin gösterge¬sidir. Ülkemizin de içinde bulunduğu iklim kuşağında rota virüs, daha çok Kasım-Nisan ayları arasında hastalık yapar. Bebekler ve küçük çocuklarda daha çok görülmesine rağmen, daha hafif bir formu, erişkinlerde de olabilir.
Teşhis
Değişik yöntemler olmakla birlikte, yaygın olarak kullanılanı hızlı antijen testiyle, kakada virüsün saptanmasıdır. Gıda üzerinde virüsün tespiti mümkün değildir.
Tedavi
Bağışıklık sisteminde sorun olmayan sağlıklı bireylerde, rota virüs ishali, bir kaç gün içinde kendi kendine düzelen bir hastalıktır, özel bir tedavisi yoktur, ancak bu, hasta kendi haline bırakılır anlamına gelmez. Antibiyotiklerin, ishal kesici ilaçların, rota virüs tedavisinde yeri yoktur. Tedavinin esası, kusma ve ishal yoluyla kaybedilen sıvı ve tuzların, ağız yoluyla hastaya verilmesidir. Ağız yoluyla gerektiği kadar sıvı verilemiyorsa, o zaman damar yoluyla aynı tedavi verilir. Bu ise çocuklarda, hastaneye yatma anlamına gelir.
Korunma
2007 yılında ağızdan uygulanan rota virüs aşısı ülkemize gelmiştir 2. ve 4. ayda uygulanmaktadır.
YAZ İSHALLERİ
Türkiye'de de 0-1 yaş grubu bebek ölümlerinin yüzde 24'ünü ishal vakaları oluşturuyor. Yaz ishalleri, özellikle Haziran ayında sıcakların artmasıyla daha sık görülüyor, Kasım ayına doğru ise azalıyor. Yaz aylarında ishal sorunu yasayanların büyük çoğunluğu ise 6–24 aylık bebeklerdir. Bunun en büyük nedeni de, bebeğin artık dışarıdan verilen katı gıdalara geçmesi ve bu gıdalarla mikropları alabilmesidir.
İshal bulaşması dışkı ya da ağız temasıyla oluyor. Yani, mikroplu yiyecekler yemek, mikroplu su içmek ya da mikroplu ellerle temas etmek enfeksiyonların kaynağıdır.
İshalin en belirgin bulguları, ateş, kusma, sık ve sulu dışkı yapma, bazı vakalarda karın ağrısı ve su kaybıdır.
İSHALLİ BEBEKTE BESLENME
İshal olan bebeklerde genellikle kusma da görülür. Kusma ve is¬hal nedeniyle su ve tuz kaybeden bebek yorgun düşer ve halsizleşir. Bu yüzden çoğunlukla beslenmeyi reddeder. Böylesi bir durumda eczanelerde bulunan tuz-şeker karışımı elektrolit çözeltilerden kullanmanız faydalı olabilir. Kullanılan bu çözeltilerin tatları bebeklerin pek hoşuna gitmediği için mide bulantısına ve ardından tekrar kusmalara neden olabilir. Bu nedenle çözeltinin 2–3 dakikada bir 1–2 tatlı kaşığı verilmesi gerekmektedir.
